การดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองอาจมีความซับซ้อนมากกว่าการช่วยเหลือเรื่องกิจวัตรประจำวันทั่วไป สมาชิกในครอบครัวอาจต้องรับผิดชอบหลายเรื่องพร้อมกัน ตั้งแต่การประสานงานนัดหมาย การจัดยา การดูแลเรื่องอาหาร การติดตามอาการ การเดินทางไปโรงพยาบาล การสื่อสารกับสมาชิกในครอบครัว รวมถึงการร่วมตัดสินใจเกี่ยวกับเป้าหมายของการรักษาและการดูแลที่อาจเปลี่ยนแปลงไปตามสถานการณ์

เมื่อโรคดำเนินต่อไป ผู้ดูแลอาจต้องเผชิญกับ ความโศกเศร้าล่วงหน้า (Anticipatory Grief) ซึ่งหมายถึงความรู้สึกสูญเสียหรือการเริ่มโศกเศร้ากับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ก่อนที่บุคคลอันเป็นที่รักจะจากไป

ผู้ดูแลอาจรู้สึกสูญเสียหลายสิ่งพร้อมกัน ไม่ว่าจะเป็นบทบาทในชีวิต ความเป็นอิสระ เวลา ความสัมพันธ์ในรูปแบบเดิม หรือความคาดหวังที่เคยมีต่ออนาคต ขณะเดียวกันก็ยังต้องทำหน้าที่ดูแลคนที่รักต่อไป นอกจากนี้ ผู้ดูแลจำนวนไม่น้อยยังรู้สึกกดดันว่าตนเองต้อง "จัดการทุกอย่างด้วยตัวเอง" แต่แท้จริงแล้ว การดูแลแบบประคับประคองมีเป้าหมายในการดูแลทั้งคนไข้และครอบครัวควบคู่กันไป งานวิจัยพบว่า ผู้ดูแลในครอบครัวยังมีความต้องการด้านการสนับสนุนในหลายเรื่อง ทั้งความช่วยเหลือในทางปฏิบัติ ข้อมูลเกี่ยวกับการดูแล และการดูแลด้านอารมณ์และจิตใจ เป้าหมายจึงไม่ใช่การทำให้ผู้ดูแลต้องทำได้มากขึ้น แต่คือการทำให้ผู้ป่วยและครอบครัวได้รับความช่วยเหลือที่เหมาะสม ในเวลาที่เหมาะสม

Koon "คูน" รพ.เฉพาะทางด้านการดูแลรักษาแบบประคับประคอง หรือ Palliative Care แห่งแรกในไทย มุ่งเน้นการเพิ่มคุณภาพชีวิตของคนไข้และครอบครัวอย่างเข้มข้นทั้งกาย ใจ สังคมและจิตวิญญาณ โดยเฉพาะคนไข้ในกลุ่มโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดและอาการของโรคนั้นส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของคนไข้ให้ลดลงและไม่ดีอย่างที่เคย

• ผู้ป่วยระยะสุดท้ายและระยะลุกลาม เช่น โรคมะเร็งระยะสุดท้าย โรคมะเร็งระยะลุกลาม โรคอัลไซเมอร์ โรคสมองเสื่อม โรคพาร์คินสัน โรคหัวใจเรื้อรัง โรคปอด โรคไตระยะท้าย โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง โรคตับแข็งระยะท้าย

• ผู้ป่วยติดเตียง ผู้ป่วยไอซียู(ICU) ที่เข้าออกรพ.บ่อยครั้ง

• ผู้ป่วยพักฟื้นหลังผ่าตัด พักฟื้นหลังการให้คีโม ฉายแสงและยามุ่งเป้าฯ

โดยโรงพยาบาลคูน มีแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็ง สามารถให้ยาเคมีบำบัด ยามุ่งเป้า และภูมิคุ้มกันบำบัดได้ หรือแม้แต่ฉายแสง เราก็สามารถส่งต่อให้การดูแลได้อย่างรวดเร็ว จึงแนะนำถึง 10 สัญญาณเตือนของสภาวะหมดไฟที่มักจะเกิดขึ้นในผู้ดูแลที่ควรใส่ใจและให้ความสำคัญ

10 สัญญาณเตือนของภาวะหมดไฟที่ผู้ดูแลไม่ควรมองข้าม

1. รู้สึกเหนื่อยล้าทางร่างกายอยู่ตลอดเวลา รู้สึกเหนื่อยเกือบตลอดทั้งวัน แม้จะได้นอนหลับหรือมีเวลาพักผ่อนแล้วก็ตาม

2. มีปัญหาเกี่ยวกับการนอนหลับ นอนหลับยาก ตื่นกลางดึกบ่อย หรือนอนไม่หลับเพราะความกังวลเกี่ยวกับอาการหรือความปลอดภัยของคนที่คุณรัก

3. รู้สึกว่าทุกอย่างกำลังถาโถมเข้ามาจนรับมือไม่ไหว เรื่องเล็ก ๆ ที่เคยจัดการได้ กลับกลายเป็นเรื่องที่รู้สึกว่ายากเกินกว่าจะรับมือ และคุณอาจรู้สึกวิตกกังวล หงุดหงิด หรือหมดหนทางอยู่บ่อยครั้ง

4. หงุดหงิดง่ายหรือมีความอดทนน้อยลง เริ่มมีอารมณ์ฉุนเฉียวหรือหงุดหงิดง่ายกว่าปกติ ทั้งกับคนที่คุณรัก สมาชิกในครอบครัว หรือบุคลากรทางการแพทย์

5. หมดความสนใจในสิ่งที่เคยทำแล้วมีความสุข งานอดิเรก การพบปะเพื่อนฝูง หรือกิจกรรมที่เคยชื่นชอบ เริ่มกลายเป็นเรื่องที่รู้สึกว่าไม่จำเป็นหรือเป็นภาระเพิ่มเติม

6. รู้สึกผิดเมื่อตัวเองหยุดพัก รู้สึกว่าตัวเองควรอยู่ดูแลคนที่รักตลอดเวลา และรู้สึกผิดทุกครั้งที่เลือกพักผ่อนหรือใช้เวลาเพื่อตัวเอง

7. รู้สึกโดดเดี่ยวและแยกตัวออกจากคนรอบข้าง ค่อย ๆ ลดการพูดคุยหรือพบปะกับเพื่อนและญาติ เพราะการดูแลคนที่รักใช้เวลาและพลังงานเกือบทั้งหมดที่มี

8. มีปัญหาเรื่องสมาธิหรือการตัดสินใจ รู้สึกว่าตัวเองจดจำเรื่องต่าง ๆ ได้ยากขึ้น เช่น ตารางการให้ยา นัดหมายแพทย์ หรือกิจวัตรประจำวันที่ต้องทำเป็นประจำ

9. รู้สึกน้อยใจ อัดอั้น เฉยชา หรือห่างเหินทางอารมณ์ คุณอาจรักคนที่กำลังดูแลอย่างมาก แต่ในขณะเดียวกันก็รู้สึกหงุดหงิด อึดอัด เหมือนติดอยู่ในสถานการณ์ที่หลีกหนีไม่ได้ หรือรู้สึกเหนื่อยล้าทางอารมณ์อย่างมาก ความรู้สึกเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นพร้อมกันได้ และ ไม่ได้หมายความว่าคุณเป็นผู้ดูแลที่ไม่ดี

10. รู้สึกว่า “ไม่ไหวแล้ว” และไม่สามารถดูแลต่อไปได้ เริ่มมีความคิดว่า "ไม่รู้ว่าจะดูแลต่อไปได้อีกนานแค่ไหน" หรือรู้สึกว่าสถานการณ์ที่กำลังเผชิญอยู่นั้นเกินกว่าความสามารถของตัวเองที่จะรับมือได้ ผู้ดูแลในครอบครัวที่ดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคองอาจเผชิญกับความเหนื่อยล้า ปัญหาการนอนหลับ ความวิตกกังวล ภาวะซึมเศร้า และภาวะหมดไฟได้ โดยระดับความเครียดและความทุกข์ใจของผู้ดูแลอาจเปลี่ยนแปลงไปตามอาการและระยะของโรคที่ดำเนินต่อไป

ความเครียดจากการดูแลเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้เมื่อเราต้องดูแลสมาชิกในครอบครัวที่กำลังเผชิญกับความเจ็บป่วยรุนแรง แต่หากความเครียดเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและไม่ได้รับการดูแล ก็ไม่ควรมองข้าม

สิ่งสำคัญที่ช่วยแยกระหว่าง "ความเครียดจากการดูแล" กับ "ภาวะหมดไฟของผู้ดูแล" คือ ความสามารถในการฟื้นตัว เมื่อได้พักผ่อนหรือได้รับความช่วยเหลือ หากการพักผ่อนและการสนับสนุนยังไม่เพียงพอ และความเหนื่อยล้า ความทุกข์ใจ หรือภาระในการดูแลยังคงท่วมท้นอย่างต่อเนื่อง อาจเป็นสัญญาณว่าคุณกำลังต้องการความช่วยเหลือเพิ่มเติม หากคุณพบว่าตัวเองมีสัญญาณของภาวะหมดไฟหลายข้อ ไม่จำเป็นต้องรอจนถึงวันที่รู้สึกว่า "ไม่ไหวแล้ว" ลองพูดคุยอย่างเปิดใจกับคนในครอบครัวและทีมบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับสิ่งที่คุณกำลังเผชิญ และบอกให้พวกเขารู้ว่าคุณต้องการความช่วยเหลือในด้านใด

การดูแลแบบประคับประคองไม่ได้มุ่งดูแลเพียงอาการของคนไข้ แต่ยังให้ความสำคัญกับผู้ที่กำลังดูแลพวกเขาด้วย เพราะการดูแลคนที่คุณรัก ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องแบกรับทุกอย่างไว้เพียงลำพัง การยอมรับว่าตัวเองต้องการความช่วยเหลือ ไม่ใช่ความล้มเหลว แต่เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลที่ดี ทั้งต่อตัวคุณเองและต่อคนที่คุณรัก

คำถามที่พบบ่อยของโรงพยาบาลคูน (FAQ)

ภาวะหมดไฟของผู้ดูแล (Caregiver Burnout) คืออะไร?

ภาวะหมดไฟของผู้ดูแล คือภาวะที่ผู้ดูแลเกิดความเหนื่อยล้าทางร่างกาย อารมณ์ หรือจิตใจอย่างต่อเนื่อง ซึ่งอาจเกิดขึ้นเมื่อภาระในการดูแลคนที่รักมีมากจนเกินกำลัง และผู้ดูแลไม่ได้มีโอกาส ทรัพยากร หรือการสนับสนุนที่เพียงพอในการพักฟื้นและฟื้นฟูตัวเอง

ความเครียดจากการดูแลกับภาวะหมดไฟของผู้ดูแลแตกต่างกันอย่างไร?

ความเครียดจากการดูแลมักเป็นการตอบสนองต่อสถานการณ์ที่กดดันและอาจดีขึ้นหลังจากได้พักผ่อนหรือได้รับความช่วยเหลือ ขณะที่ภาวะหมดไฟมักมีความต่อเนื่องมากกว่า และอาจมีอาการเหนื่อยล้าอย่างต่อเนื่อง ความทุกข์ทางอารมณ์ การแยกตัวออกจากสังคม ความหงุดหงิด ความรู้สึกสิ้นหวัง หรือรู้สึกว่าไม่สามารถดูแลต่อไปได้

สัญญาณแรก ๆ ของภาวะหมดไฟของผู้ดูแลมีอะไรบ้าง?

สัญญาณเบื้องต้นอาจรวมถึงความเหนื่อยล้าอย่างต่อเนื่อง ปัญหาการนอนหลับ ความหงุดหงิด ความวิตกกังวล สมาธิลดลง ไม่สนใจสิ่งที่เคยชื่นชอบ การแยกตัวออกจากสังคม และความรู้สึกผิดเมื่อต้องหยุดพักหรือใช้เวลาเพื่อตัวเอง

ภาวะหมดไฟของผู้ดูแลส่งผลต่อการดูแลคนไข้หรือไม่?

อาจส่งผลได้ หากผู้ดูแลมีความเหนื่อยล้าหรือความเครียดในระดับรุนแรง อาจทำให้การจัดยา การนัดหมาย การสื่อสาร หรือการดูแลกิจวัตรประจำวันของคนไข้เป็นเรื่องยากขึ้น ดังนั้น การดูแลผู้ดูแลจึงเป็นส่วนสำคัญของการดูแลผู้ป่วยและครอบครัวโดยรวม

จะป้องกันภาวะหมดไฟของผู้ดูแลได้อย่างไร?

ควรแบ่งหน้าที่การดูแลกับสมาชิกในครอบครัวหรือผู้ที่สามารถช่วยเหลือได้ จัดเวลาให้ตัวเองได้พักผ่อน ดูแลการนอนหลับและโภชนาการ รักษาความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง เรียนรู้เกี่ยวกับอาการและความต้องการของผู้ป่วย และพูดคุยกับทีมดูแลสุขภาพเพื่อขอความช่วยเหลือก่อนที่ภาระจะกลายเป็นเรื่องที่รับมือได้ยาก

สามารถศึกษาข้อมูล เพราะอะไร "คูน" ถึงเป็นทางเลือกการรักษาที่ตอบโจทย์ความต้องการของ "คุณ" ?เพื่อทราบรูปแบบการรักษาของรพ.คูน ซึ่งมุ่งหวังที่จะสร้างและเติมเต็มคุณภาพชีวิตและช่วงเวลาที่มีค่าของคนไข้และครอบครัวให้ดียิ่งขึ้น สอดคล้องกับเป้าหมายและความปรารถนาที่แท้จริงเฉพาะบุคคลอย่างเข้มข้มครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคมและจิตวิญญาณ

เบอร์โทรศัพท์ : 02-405-3899 หรือ คลิกเพื่อลงทะเบียนนัดหมายรับคำปรึกษาจากแพทย์

Facebook : https://www.facebook.com/koonhospital
LINE Official : https://lin.ee/XqcpBmP
Maps : https://goo.gl/maps/xAMCi2jLC8SpSzfk8