5 วิธีสร้างบทสนทนาที่ปลอดภัยอย่างอ่อนโยน ชวนคุยเรื่องการดูแลในวาระสุดท้ายกับครอบครัว
การพูดคุยเรื่อง "การจากไปด้วยคุณภาพชีวิตที่ดี" ไม่ใช่การยอมแพ้ต่อความเจ็บป่วย แต่คือการให้ความสำคัญกับคุณค่า ศักดิ์ศรี และความสุขสบายในช่วงสุดท้ายของชีวิต อย่างไรก็ตาม สำหรับหลายครอบครัว บทสนทนาเหล่านี้เต็มไปด้วยอารมณ์ที่อ่อนไหว และมักถูกละเลยหรือไม่ค่อยอยากสื่อสารจนกระทั่งเกิดภาวะวิกฤต การดูแลแบบประคับประคอง(Palliative Care) จึงเน้นการสื่อสารจัดประชุมครอบครัวตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยความอ่อนโยนและความเข้าใจ เพื่อช่วยให้คนที่รักเข้าใจความต้องการของคนไข้อย่างชัดเจนและเปี่ยมด้วยความเมตตา การสร้างบรรยากาศและโทนการสนทนาที่เหมาะสมคือพื้นฐานสำคัญ ที่เปลี่ยนบทสนทนาที่ยากและลำบากใจให้กลายเป็นช่วงเวลาแห่งความเข้าใจร่วมกัน
Koon "คูน" ซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านการดูแลรักษาแบบประคับประคอง หรือ Palliative Care มุ่งเน้นการเพิ่มคุณภาพชีวิตของคนไข้และครอบครัวอย่างเข้มข้นทั้งกาย ใจ สังคมและจิตวิญญาณ โดยเฉพาะคนไข้ในกลุ่มโรคที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดและอาการของโรคนั้นส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของคนไข้ให้ลดลงและไม่ดีอย่างที่เคย ผู้ป่วยระยะสุดท้ายและระยะลุกลาม เช่น โรคมะเร็งระยะสุดท้าย โรคมะเร็งระยะลุกลาม โรคอัลไซเมอร์ โรคสมองเสื่อม โรคพาร์คินสัน โรคหัวใจเรื้อรัง โรคปอด โรคไตระยะท้าย โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง โรคตับแข็งระยะท้าย ผู้ป่วยติดเตียง ผู้ป่วยไอซียู(ICU) ที่เข้าออกรพ.บ่อยครั้ง พักฟื้นหลังการให้คีโม ฉายแสง ยามุ่งเป้าฯ จึงแบ่งปัน 5 วิธีพูดคุย สร้างความเข้าใจด้วยบทสนทนาที่ปลอดภัย ชวนคนในครอบครัว สื่อสารเรื่องการเตรียมพร้อมดูแลในช่วงท้าย ดังนี้นี้
5 วิธีสร้างบทสนทนาชวนคุยดูแลคุณภาพชีวิตที่ดีด้วย Palliative Care ในครอบครัว
1. เตรียมใจให้พร้อม ก่อนเริ่มประชุมครอบครัว ก่อนเชิญสมาชิกครอบครัวมาพบกัน ควรเริ่มจากการทบทวนเป้าหมายของการประชุม นั่นคือ "การรับฟัง" ไม่ใช่ "การโน้มน้าว" ทำความเข้าใจให้ตรงกันว่าจุดประสงค์ คือ การเข้าใจถึงคุณค่าความหมายในชีวิตของคนไข้ เช่น ความสุขสบาย ศักดิ์ศรี หรือการมีคนในครอบครัวที่อยู่ใกล้ตัว ซึ่งไม่ใช่การตัดสินใจทางการแพทย์ทั้งหมดในครั้งเดียว เมื่อทุกคนเข้าสู่การพูดคุยด้วยความพร้อมทางอารมณ์ การสนทนาจะเป็นไปอย่างสงบและสร้างสรรค์มากขึ้น
2. สร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและผ่อนคลาย เลือกสถานที่ที่เงียบสงบ จัดที่นั่งเป็นวงกลมแทนการนั่งเผชิญหน้ากันเพื่อลดความตึงเครียด ลดสิ่งรบกวนโดยปิดเสียงโทรศัพท์ และเผื่อเวลาให้เพียงพอ เปิดแสงไฟนุ่ม ๆ แสงธรรมชาติ หรือดนตรีเบาๆ ซึ่งช่วยลดความกังวล และสื่อสารโดยนัยว่าการพูดคุยครั้งนี้เต็มไปด้วยความห่วงใย เอาใจใส่และความเคารพแก่กัน ไม่ใช่การซักถามทางการแพทย์อย่างเดียว
3. กำหนดโทนการสนทนาด้วยถ้อยคำที่เต็มไปด้วยความเมตตา โทนของการพูดคุยถูกกำหนดจากคำพูด จังหวะ และความเงียบ เลือกใช้ประโยคปลายเปิดที่ไม่กดดัน เช่น "สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณคืออะไร" แทน "เราจำเป็นต้องตัดสินใจว่าจะทำอย่างไร" พูดช้า ๆ เปิดพื้นที่ให้หยุดพัก และยอมรับอารมณ์ที่เกิดขึ้น หลีกเลี่ยงศัพท์ทางการแพทย์ที่ซับซ้อน เพราะความชัดเจนจะช่วยสร้างความไว้วางใจ
4. กำหนดบทบาทที่ชัดเจนเพื่อป้องกันความขัดแย้ง กำหนดบทบาทล่วงหน้าว่าใครจะเป็นผู้นำการสนทนา ใครมีหน้าที่รับฟัง และใครจะจดบันทึก โดยส่วนใหญ่ผู้ประสานสร้างการสนทนา มักเป็นบุคลากรด้านการดูแลแบบประคับประคอง ซึ่งจะช่วยให้การพูดคุยยึดโยงกับคุณค่าและความหมายของชีวิต มากกว่าความเห็นที่แตกต่าง บทบาทที่ชัดเจนช่วยให้ทุกเสียงได้รับการรับฟังอย่างเท่าเทียม
5. จบการประชุมด้วยความอุ่นใจและก้าวเดินต่อไป จบการประชุมครอบครัวด้วยการสรุปความที่เข้าใจร่วมกัน ไม่ใช่การเน้นความเห็นที่ยังไม่ตรงกัน ย้ำให้ทุกคนมั่นใจว่าการตัดสินใจสามารถปรับเปลี่ยนได้ตามสถานการณ์ และครอบครัวยังได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง จากนั้นค่อย ๆ วางแนวทางขั้นถัดไป เช่น การบันทึกความต้องการ หรือการนัดพูดคุยเพิ่มเติม เพื่อย้ำว่าการดูแลระยะท้ายคือ "กระบวนการ" ไม่ใช่การตัดสินใจเพียงครั้งเดียว
การประชุมครอบครัวเรื่อง "คุณภาพชีวิตที่ดีในช่วงระยะท้าย" คือการแสดงออกถึงความรักและความห่วงใยเอาใจใส่อย่างแท้จริง เมื่อบรรยากาศและโทนการสนทนาได้รับการเตรียมพร้อมอย่างใส่ใจ ครอบครัวจะค่อย ๆ ก้าวผ่านความกลัวและความสับสน นำไปสู่ความชัดเจนและความผูกพัน ภายใต้หลักการดูแลแบบประคับประคอง บทสนทนาเหล่านี้ช่วยให้การดูแลในช่วงท้ายของชีวิตสะท้อนสิ่งที่สำคัญที่สุดอย่างแท้จริง ไม่ว่าจะเป็นความสุขสบาย ศักดิ์ศรี คุณค่าความหมายในชีวิตของทั้งคนไข้และสมาชิกในครอบครัว
สามารถศึกษาข้อมูล เพราะอะไร "คูน" ถึงเป็นทางเลือกการรักษาที่ตอบโจทย์ความต้องการของ "คุณ" ? เพื่อทราบรูปแบบการรักษาของรพ.คูน ซึ่งมุ่งหวังที่จะสร้างและเติมเต็มคุณภาพชีวิตและช่วงเวลาที่มีค่าของคนไข้และครอบครัวให้ดียิ่งขึ้น สอดคล้องกับเป้าหมายและความปรารถนาที่แท้จริงเฉพาะบุคคลอย่างเข้มข้มครอบคลุมทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคมและจิตวิญญาณ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับการคุยเรื่องวาระสุดท้าย
Q: ควรเริ่มคุยเรื่องการดูแลระยสุดท้ายกับครอบครัวเมื่อไหร่?
A: ควรคุยตั้งแต่ตอนที่คนไข้ยังมีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์และสุขภาพยังแข็งแรง หรือเมื่อได้รับการวินิจฉัยโรคเรื้อรัง ไม่ควรรอให้เกิดวิกฤตฉุกเฉิน
Q: Good Death หรือ การตายดี คืออะไร?
A: นิยามของแต่ละคนต่างกัน แต่โดยรวมหมายถึงการจากไปที่ปราศจากความเจ็บปวดทรมาน (Pain-free), ได้รับการเคารพในศักดิ์ศรี, อยู่ท่ามกลางคนที่รัก และเป็นไปตามความประสงค์ ความต้องการและความปรารถนาตามเจตจำนงที่คนไข้ได้เลือกไว้
Q: ถ้าความเห็นในครอบครัวไม่ตรงกัน ควรทำอย่างไร?
A: ให้ยึด "ความต้องการของคนไข้" เป็นศูนย์กลาง (Patient-Centered) หากตกลงไม่ได้ ควรปรึกษาแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญด้านการรักษาแบบประคับประคอง (Palliative Care) เพื่อช่วยเป็นคนกลาง ที่เป็นเสมือนเพื่อนคู่คิดที่ดูแลทั้งร่างกาย จิตใจ สังคมและจิตวิญญาณ
เบอร์โทรศัพท์ : 02-405-3899 หรือ คลิกเพื่อลงทะเบียนนัดหมายรับคำปรึกษาจากแพทย์
Facebook : https://www.facebook.com/koonhospital
LINE Official : https://lin.ee/XqcpBmP
Maps : https://goo.gl/maps/xAMCi2jLC8SpSzfk8